język Polski
Cieżkowice

Czystsze Powietrze

  Można inaczej – rozpalanie pieca od góry

Rozpalanie od góry jest najczystszą i najefektywniejszą alternatywą dla tradycyjnego sposobu palenia w domowych kotłach. Pozwala nam znacząco poprawić ekonomię pracy pieca jak również zdecydowanie zmniejszyć ilość spalanego opału, redukując jednocześnie ilość niebezpiecznych związków wydobywających się z komina.  

Jak działa rozpalanie od góry? Jak sama nazwa wskazuje,  to przeniesienie warstwy żaru z dołu na górę paleniska. Budowa kotła nie zmienia się, powietrze nadal płynie spod rusztu ku górze. Jednak żar pomału schodzi ku dołowi, a dym wydostający się z warstwy zimnego jeszcze opału musi przejść przez żar, gdzie ulega dopaleniu. Pozwala to na zmniejszenie ilości dymów, a jednocześnie na wyeliminowanie wyciągu paliwa i pyłów przez komin. 

  

Przebieg całego cyklu palenia przedstawia powyższy rysunek. Oprócz samego sposobu rozpalenia kotła, różnice są również w jego eksploatacji. Palenie od góry z przyczyn technicznych jest procesem cyklicznym, tj. do kotła wrzuca się na początku określoną ilość opału, rozpala i czeka do jej wypalenia, aby rozpalić od nowa. Choć palaczowi przywykłemu do dokładania może się to wydać karkołomne, palenie bez dokładania nie jest takie trudne, a wymaga jedynie zmiany nawyków. Jednak każda z osób zainteresowanych zmianą sposobu palenia w piecu, powinna sprawdzić w specyfikacji technicznej swojego kotła, czy producent przewidział możliwość rozpalenia od góry oraz przygotować się na to, iż proces palenia od góry wymaga nauki i wprawy.

Na tej samej zasadzie co palenie od góry, tylko w mniejszej skali, działają palniki w kotłach wyposażonych w paleniska retortowe z podajnikiem (np. kotły 5 klasy), dlatego kotły te spalają węgiel czysto i efektywnie.

Sama metoda rozpalania od góry nie niesie nowych zagrożeń w stosunku do tego, z czym trzeba się liczyć przy typowej obsłudze kotła węglowego, mało tego, eliminuje niebezpieczeństwa takie jak wybuchy gazów, czy pożar komina. O ile sama metoda nie jest zagrożeniem, to jednak przy jej samodzielnym stosowaniu trzeba zachować dużą ostrożność i nie robić rzeczy, których człowiek nie jest pewien. Mogą się bowiem ujawnić zagrożenia wynikające z błędów w budowie lub zaniedbań w utrzymaniu instalacji grzewczej, komina i samego kotła, które dotąd nie dawały objawów. Najważniejsze dla naszego bezpieczeństwa jest zadbanie o to, aby:

  • wszyst­kie drzwiczki posiadały uszczel­nienie ze sznura szkla­nego, wymie­nianego cho­ciaż raz na 2 lata;

  • klapka w dol­nych drzwicz­kach domykała się szczel­nie, a jeśli nie przy­lega równo, to trzeba ją doszli­fo­wać. Klapki tej niczym się nie uszczelnia!

  • w kotle z rusz­tem rucho­mym uszczelnić miej­sce przej­ścia jego mecha­ni­zmu przez obu­dowę — zwy­kle wymaga ono doszczel­nie­nia, by kocioł nie łapał tam­tędy lewego powietrza.

W Pol­sce stale przy­bywa pro­du­cen­tów kotłów, któ­rzy w instruk­cjach obsługi swo­ich wyro­bów zalecają ten sposób palenia. Są to m.in. Defro, PEREKO, Setlan­sie, Heiz­tech­nik, Heitz, Kli­mo­sz. Ponadto Krajowa Izba Kominiarzy zaleca rozpalanie od góry, zwracając uwagę, iż metoda ta jest bezpieczna i oprócz korzyści ekonomicznych zwiększa bezpieczeństwo eksploatacji kotła i ciągu kominowego.

Jak palic z góry? Jeśli już zweryfikowaliśmy, cyz nasz kocioł nadaje się do zastosowania w nim metody rozpalania z góry, musimy sprawdzić, czy kotłownia posiada  prawidłowo działającą wentylację, drożny i sprawny ciąg kominowy, wyczyszczony i przygotowany do pracy kocioł, sprawną instalację rozprowadzającą ciepło oraz stan połaczenia kotła z kominem. Następnie możemy przystąpić do działania wg ponizszego planu:

 

  1. Przy­go­tuj węgiel lub drewno w ilo­ści ok. połowy pojem­no­ści pale­ni­ska, kilka szczap suchego drewna oraz inną roz­pałkę, jakiej zwy­kle uży­wasz w nieco więk­szej ilo­ści, np. chrust, słoma, papier (byle nie pla­stik, łatwo­palne płyny ani stare buty).
  2.  Na pusty ruszt wrzuć naj­pierw grub­sze bryły węgla, a potem prze­syp drob­niej­szymi, tak, by cała war­stwa była równa. Podob­nie, gdy palisz drew­nem — naj­pierw ułóż cia­sno w pozio­mie grub­sze kawałki, a potem drobniejsze.
  3. Na wierz­chu węgla ułóż drewno grube (minimum na dwa palce), naj­le­piej, żeby przy­kryło całą powierzch­nię pale­ni­ska. Dodaj następną war­stwę drewna, tym razem już tylko na środku i z paty­ków gru­bo­ści jed­nego palca.
  4. Na środku ułóż sto­sik z drob­nych paty­ków, nie grub­szych niż kciuk.  Dwie-trzy war­stwy po trzy-cztery szczapy ukła­dane “w kratkę”, na koniec w szcze­liny pomię­dzy nie powty­kaj bar­dzo drobne drza­zgi, kawa­łek słomy albo papieru,  co będzie już można odpa­lić zapałką.
  5. Zamknij dolne drzwiczki. Przy pomocy śruby regu­la­cyj­nej uchyl klapkę dolną (powie­trza głów­nego) na ok. 1cm (jeśli nie masz dmuchawy).
  6. Jeśli w gór­nych drzwicz­kach posia­dasz klapkę, czy otwory dopro­wa­dza­jące powie­trze,  otwórz je. Jeśli jest to klapka, uchyl ją na ok. 5mm.
  7. Pod­pal roz­pałkę i zamknij górne drzwiczki. Chyba, że nie ma w nich żad­nych otwo­rów napo­wie­trza­ją­cych, wtedy na początku zostaw je nie­znacz­nie uchy­lone, aby roz­pałka mogła się zająć ogniem.
  8. Jeśli kocioł posiada dmu­chawę, ustaw ją na ok. 30% mocy. Wła­ściwą inten­syw­ność nadmu­chu powi­nie­neś usta­lić po obser­wa­cji tego, co wydo­bywa się z komina, kiedy już węgiel się roz­pali. Gęsty, czarny dym będzie ozna­czał zbyt duży nadmuch, a gęsty, biały lub siwy, zbyt mało powietrza.
  9. Jeśli kocioł posiada ste­row­nik, ustaw tem­pe­ra­turę zadaną wstęp­nie na ok. 60 stopni, nawet jeśli zwy­kle pali­łeś moc­niej. Będziesz miał mar­gi­nes bez­pie­czeń­stwa, w razie gdy­byś zauwa­żył jakieś problemy.
  10. Kiedy szczapy drewna zajmą się ogniem, możesz iść zająć się swo­imi spra­wami. Jed­nak przy pierw­szych kilku pró­bach może zda­rzyć się, że roz­pałka zga­śnie zanim zaj­mie się grub­sze drewno i węgiel. Pomóc może doda­nie jej w więk­szej ilo­ści i szer­sze uchy­le­nie klapki w dol­nych drzwicz­kach (lub zwięk­sze­nie obro­tów dmuchawy).
  11. Przez pierw­sze pół godziny od roz­pa­le­nia pojawi się zapewne tro­chę dymu z węgla. Nie będzie go jed­nak tak dużo, jak w przy­padku tra­dy­cyj­nego pale­nia. Węgiel będzie się teraz palił wol­niej i mniej inten­syw­nie niż zwy­kle (tem­pe­ra­tura będzie rosła wol­niej – to nor­malne), a w miarę powsta­wa­nia war­stwy żaru, dymu będzie coraz mniej, a tem­pe­ra­tura wody w kotle powinna rosnąć bez pro­blemu do nor­mal­nych pułapów.
  12. Gdy cały zasyp roz­ża­rzy się (poznasz to po tym, że dolne drzwiczki — te mające kon­takt z pale­ni­skiem przy rusz­cie — będą cie­płe), możesz zmniej­szyć dopływ powie­trza od dołu, uchy­la­jąc klapkę na 1-2mm (lub tyle, ile potrzeba, by woda wycho­dząca na grzej­niki miała odpo­wied­nią tem­pe­ra­turę) oraz zamknąć dopływ powie­trza przez górne drzwiczki.
  13. Od tej chwili kocioł nie wymaga już obsługi, aż do ponow­nego roz­pa­le­nia. Nie musisz odwie­dzać kotłowni (choć z początku lepiej zaglą­daj co jakiś czas i patrz, czy wszystko w porządku), nie musisz prze­gar­niać rusztu pogrze­ba­czem  i tak wszystko się wypali.

Palenie od góry ma wiele pozytywnych stron. Od zwiększenia efektywności ogrzewania budynku, oszczędności finansowych, zwiększenia bezpieczeństwa po redukcję zanieczyszczeń uwalnianych do atmosfery. Nie zna­czy to jednak, że każ­demu od razu wszystko pój­dzie gładko. To tak, jak podczas nauki jazdy na rowe­rze pew­nych nawy­ków trzeba się oduczyć, a wyro­bić nowe, co może się wyda­wać trudne, ale potem czło­wiek widzi, że abso­lut­nie było warto. Więcej szczegółowych informacji i porad można znaleźć na stronie www.czysteogrzewanie.pl 

 

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

 

 Antysmogowe ABC

1 lipca 2017 roku w Małopolsce zacznie obowiązywać uchwała antysmogowa dla całego regionu. Oznacza to, że do jej przepisów będą musieli dostosować się wszyscy mieszkańcy województwa małopolskiego. Dotyczy to również osób mieszkających w Krakowie – uchwała antysmogowa dla tego miasta zacznie co prawda obowiązywać dopiero od 1 września 2019 roku, ale w tej chwili samorząd województwa pracuje nad tzw. tymczasową uchwałą antysmogową dla Krakowa. Właśnie trwają konsultacje społeczne przepisów, które mają obowiązywać od 1 lipca 2017 roku do momentu wejścia w życie pierwszej uchwały antysmogowej dla Krakowa (czyli 1 września 2019 roku). Co w praktyce oznaczają wprowadzane przepisy? Sprawdź, co się zmieni.

 
 
Kiedy przepisy uchwały antysmogowej dla Małopolski zaczną mnie obowiązywać ?
Uchwała antysmogowa dla Małopolski wchodzi w życie 1 lipca 2017 roku. Wtedy zacznie obowiązywać zakaz palenia w piecach mułami, flotami węglowymi i mokrym drewnem (o wilgotności przekraczającej 20%). Również od 1 lipca 2017 roku wszystkie nowoinstalowane i po raz pierwszy uruchamiane piece, kotły i kominki będą musiały spełniać unijne normy ekoprojektu. Zgodnie z nimi kocioł – zwłaszcza podczas pracy na niepełnej mocy – nie może emitować więcej niż 40 mg/m³ pyłów. Ekoprojekt ogranicza również emisję toksycznych tlenków azotu, tlenku węgla i gazowych zanieczyszczeń organicznych.
 
Czy uchwała antysmogowa dla Małopolski przewiduje okresy przejściowe dla mieszkańców ?
Wejście w życie uchwały antysmogowej dla całej Małopolski nie pociągnie za sobą natychmiastowych konsekwencji dla osób, które obecnie korzystają z kotła, pieca lub kominka na węgiel lub drewno. Na dostosowanie się do jej przepisów mieszkańcy będą mieli czas do końca 2022 roku, a w przypadku korzystania z kotła spełniającego wymagania emisyjne na poziomie co najmniej klasy 3, ten okres został wydłużony do końca 2026 roku. Osoby, które do ogrzewania swoich domów wykorzystują kotły klasy 5 mogą z nich korzystać bezterminowo. Z wymianą kotła nie warto jednak czekać do ostatniej chwili. Teraz można bowiem skorzystać z dofinansowania z regionalnego programu operacyjnego lub środków WFOŚiGW w Krakowie.
 
Czy przepisy uchwały antysmogowej dla Małopolski będą dotyczyć wszystkich mieszkańców ?
Przepisy małopolskiej uchwały antysmogowej będą dotyczyć użytkowników instalacji grzewczych (kotłów, pieców, kominków). Nie obejmą natomiast mieszkańców, którzy obecnie korzystają z ekologicznych źródeł ogrzewania: sieci ciepłowniczych, pieców elektrycznych, na gaz czy olej, a także pomp ciepła. Gdyby chcieli zamienić je na kocioł opalany węglem i drewnem, powinni koniecznie zaopatrzyć się w ten spełniający wymagania ekoprojektu. Podobnie jak właściciele kominków – od lipca 2017 roku nowe urządzenia będą musiały spełniać wymagania ekoprojektu. Nie oznacza to jednak, że trzeba będzie wymieniać już zamontowane kominki. Żeby spełniały wskazane poziomy sprawności cieplnej (co najmniej 80%) lub normy emisji wystarczy - począwszy od 2023 roku - doposażyć je w specjalne urządzenia, które ją zredukują, tzw. elektrofiltry. Przepisy uchwały antysmogowej dla Małopolski nie będą dotyczyć obszaru Krakowa, gdzie 1 września 2019 roku wchodzi w życie całkowity zakaz stosowania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach. Pod koniec lutego Zarząd Województwa Małopolskiego przyjął też tzw. „przejściową” uchwałę antysmogową dla Krakowa. Dokument zakłada wprowadzenie od 1 lipca 2017 r. zakazu używania niskiej jakości węgla do ogrzewania domów i mieszkań. Te regulacje dotyczą terenu gminy miejskiej Kraków i będą obowiązywać do momentu wejścia w życie całkowitego zakazu palenia węglem, czyli do 1 września 2019 r.
 
Czym różnią się kotły spełniające wymagania ekoprojektu od kotłów 5 klasy ?
W obu przypadkach maksymalna emisja pyłu z kotła przy jego pracy pełną mocą nie może być wyższa niż 40 mg/m³. Natomiast kotły zgodne z ekoprojektem gwarantują dotrzymanie tej samej emisji także w trakcie pracy przy niższym obciążeniu kotła. To ważne, gdyż kocioł rzadko pracuje na pełnej mocy, a przy niższym obciążeniu warunki spalania są gorsze co powoduje wyższą emisję pyłu. Wymagania ekoprojektu ograniczają również emisję toksycznych tlenków azotu z kotła. Ważny jest fakt, że wymagania ekoprojektu zostały wprowadzone jednolicie dla całej Unii Europejskiej i od 2020 roku obejmą wszystkie kotły dopuszczone do sprzedaży na obszarze UE. Natomiast norma PN EN 303-5:2012, która określa wymagania dla kotłów 5 klasy jest normą dobrowolną, którą stosują tylko niektórzy producenci kotłów.
Jak smog wpływa na nasze zdrowie ?
 
Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym i benzo(a)pirenem ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i może przyczynić się do:
chorób układu oddechowego: astmy, raka płuc, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, częstych infekcji dróg oddechowych,
chorób układu krwionośnego: zawału serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca,
chorób układu nerwowego: problemów z pamięcią i koncentracją, wyższego poziomu niepokoju, stanów depresyjnych, zmian anatomicznych w mózgu, choroby Alzhaimera, przyspieszonego starzenia układu nerwowego, udaru mózgu,
chorób układu rozrodczego: bezpłodności, przedwczesnego porodu, obumarcia płodu.
 
 
Czy mogę uzyskać dofinansowanie do wymiany pieca ?
W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 na wymianę starych, nieekologicznych kotłów węglowych zostało przeznaczone 100 mln euro. Te środki można wykorzystać na zakup i instalację spełniających wszelkie normy ekologiczne pieców na węgiel, gaz, biomasę czy odnawialne źródła energii. Do mieszkańców te środki trafią za pośrednictwem ich urzędów gmin i to w ich należy dopytywać o szczegóły. Szczegóły i zasady ubiegania się o dofinansowanie z RPO: 
Kiedy uchwała antysmogowa zacznie obowiązywać w Krakowie ?
W Krakowie od 1 września 2019 roku wchodzi w życie całkowity zakaz stosowania węgla i drewna w kotłach, piecach i kominkach. Jako dopuszczone do stosowania rodzaje paliw przepisy określają gaz i lekki olej opałowy. Będzie możliwe również wykorzystanie do ogrzewania ciepła sieciowego, energii elektrycznej lub odnawialnych źródeł energii np. pomp ciepła. Szczegóły dotyczące uchwały antysmogowej dla Krakowa:
Dodatkowo, pod koniec lutego Zarząd Województwa Małopolskiego przyjął też tzw. „przejściową” uchwałę antysmogową dla Krakowa. Ten dokument zakłada wprowadzenie od 1 lipca 2017 r. zakazu używania niskiej jakości węgla do ogrzewania domów i mieszkań. Te regulacje dotyczą terenu gminy miejskiej Kraków i będą obowiązywać do momentu wejścia w życie całkowitego zakazu palenia węglem, czyli do 1 września 2019 r. Obecnie przepisy „uchwały przejściowej” trafiły do konsultacji społecznych, a w kwietniu zajmą się nimi radni województwa. Więcej o „przejściowych” przepisach dla Krakowa: 
Co to są muły i floty węglowe ?
Muły i floty węglowe powstają w procesie uszlachetniania węgla kamiennego. Polega to na oddzieleniu „wartościowego” węgla od tzw. skały płonnej, czyli odpadu uważanego za nieużyteczny, i innych zanieczyszczeń. To właśnie z tych odpadów, w których drobinki węgla mają wielkość ok. 1-3 mm powstają floty (o nieco większej zawartości węgla) i muły węglowe. Ich spalanie powoduje dużą emisję zanieczyszczeń, zwłaszcza pyłu, gdyż domowe kotły nie są przystosowane do spalania tak drobnych cząstek. Oprócz tego, zarówno muły, jak i floty węglowe mają dużą zawartość wody, co znacznie pogarsza warunki spalania, a tym samym zwiększa emisję zanieczyszczeń do powietrza. 
 
W jaki sposób będzie sprawdzana wilgotność drewna ?
Do sprawdzenia wilgotności drewna stosuje się urządzenia elektroniczne tzw. wilgotnościomierze do drewna. Ceny takich urządzeń rozpoczynają się od około 50 zł. Mieszkańcy, którzy spalają drewno powinni zwrócić przede wszystkim uwagę na okres jego suszenia. Sezonowanie drewna przez okres 2 lat daje możliwość uzyskania parametrów wilgotności drewna, które spełnią wymagania uchwały.
 
Jak będą odbywać się kontrole dotyczące wymiany pieca po 2023 ?
W związku z tym, że przyjęte uchwały są aktami prawa miejscowego, to uprawnionymi do kontroli mieszkańców są wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast oraz upoważnieni przez nich pracownicy urzędów gmin lub straży gminnych. Jeżeli stwierdzą oni, że dana osoba nie przestrzega przepisów uchwały antysmogowej, to mogą skierować wniosek do sądu o ukaranie karą grzywny do 5 tys. zł. Uprawnienia do przeprowadzenia kontroli oraz nakładania mandatów karnych ma również Policja, a w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Na podstawie przyjętej uchwały antysmogowej użytkownik kotła, pieca lub kominka powinien okazać kontrolerom dokumenty potwierdzające, że piec, kocioł lub kominek, z którego korzysta spełniają wszystkie wymogi określone w uchwale antysmogowej. Takim dokumentem może być np. instrukcja użytkowania urządzenia (jeśli zawiera wymagane dane) lub wyniki badań emisji z urządzenia. Od 2020 roku wszystkie instrukcje użytkowania urządzeń grzewczych będą musiały obowiązkowo zawierać informacje o wynikach badań emisji zanieczyszczeń.
 
Jak przepisy będą odnosić się do kotłów w szkołach, urzędach, OSP itd.? Czy zgodnie z uchwałą one też muszą zostać wymienione na urządzenia spełniające normy ?
Tak. Przepisy uchwały dotyczą wszystkich instalacji grzewczych, dla których nie jest wymagane pozwolenie na emisję, pozwolenie zintegrowane lub zgłoszenie emisji, a więc o mocy poniżej 1 MW.
 

  
 

autor. Przemysław Kapałka

Kontakt
Facebook
Zarządzanie kryzysowe
Rewitalizacja
Śmieci
Nieruchomości - ogłoszenia
Pogórzański Jarmark
Muzeum przyrodnicze
Wokół Rezerwatu Skamieniałe Miasto
Zostrań odkrywcą
Encyklopedia Ciężkowic
Obywatel_gov_pl
WKU Tarnów
Kącik  Przedsiębiorcy
Powietrze
FIO
Fundacja Społeczna PROGRES
Strona wykorzystuje cookie w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszej oferty do potrzeb użytkowników. Korzystając ze strony zgadzasz się na ich zapisywanie w pamięci urządzenia zgodnie z ustawieniami przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej polityce prywatności.